Kredyty konsumenckie od lat są źródłem sporów między klientami a bankami oraz firmami pożyczkowymi. Jednym z częstych problemów jest sytuacja, w której konsument otrzymuje do dyspozycji niższą kwotę, ale odsetki naliczane są od kwoty wyższej, obejmującej także prowizję, ubezpieczenie albo inne koszty.
Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24, Bank Polska Kasa Opieki, może mieć istotne znaczenie dla osób posiadających kredyty gotówkowe, konsolidacyjne i inne kredyty konsumenckie.
O co chodziło w sprawie C-744/24?
Sprawa rozpoczęła się przed Sądem Rejonowym we Włodawie. Konsument zakwestionował sposób naliczania odsetek przez bank. Problem polegał na tym, że odsetki były liczone nie tylko od kwoty rzeczywiście wypłaconej klientowi, ale również od kosztów kredytu, w szczególności składki ubezpieczeniowej finansowanej w ramach umowy. W praktyce konsument płacił odsetki od pieniędzy, których nigdy realnie nie otrzymał do własnej dyspozycji.
Co orzekł TSUE w sprawie C-744/24?
Trybunał wskazał, że umowa kredytu konsumenckiego nie może przewidywać stosowania oprocentowania także do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu, na przykład składki ubezpieczeniowej, prowizji czy innych opłat związanych z zawarciem umowy. Oprocentowanie powinno dotyczyć kwoty rzeczywiście udostępnionej konsumentowi, a nie kosztów doliczonych do finansowania.
Kluczowe znaczenie ma rozróżnienie dwóch pojęć:
• całkowitej kwoty kredytu,
• całkowitego kosztu kredytu.
Całkowita kwota kredytu to środki oddane konsumentowi do dyspozycji. Całkowity koszt kredytu obejmuje natomiast koszty ponoszone w związku z umową, w tym odsetki, prowizje, opłaty i koszty usług dodatkowych, na przykład ubezpieczenia. Zdaniem TSUE koszt kredytu nie staje się kwotą kredytu tylko dlatego, że został doliczony do finansowania i spłacany jest w ratach.
Czy banki nadal mogą pobierać prowizje i opłaty?
Tak. Wyrok nie oznacza, że banki nie mogą pobierać prowizji, opłat albo składek ubezpieczeniowych. Mogą to robić, ale koszty te muszą być przedstawione jasno i nie mogą być oprocentowane tak, jak kapitał rzeczywiście wypłacony konsumentowi.
Bank może kształtować cenę kredytu, na przykład przez odpowiednie oprocentowanie. Nie powinien jednak ukrywać rzeczywistego kosztu kredytu przez mechanizm naliczania odsetek od kosztów.
Dlaczego to ważne dla konsumentów?
Wielu kredytobiorców nie wie, od jakiej kwoty bank faktycznie nalicza odsetki. Różnice między „całkowitą kwotą kredytu”, „całkowitym kosztem kredytu” i „całkowitą kwotą do zapłaty” często nie są wyjaśnione w sposób zrozumiały.
Jeżeli bank dolicza do kredytu prowizję albo ubezpieczenie, a następnie nalicza od tej kwoty odsetki przez kilka lat, całkowity koszt kredytu może być istotnie wyższy, niż klient zakładał przy podpisywaniu umowy.
Wyrok TSUE wzmacnia standard przejrzystości. Konsument powinien wiedzieć, ile naprawdę pożycza, ile zapłaci i od jakiej kwoty naliczane są odsetki.
Czy wyrok oznacza unieważnienie umów?
Nie. Wyrok TSUE nie powoduje unieważnienia umów kredytowych. Nie oznacza też, że każdy kredyt konsumencki automatycznie stanie się kredytem darmowym.
Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy. Trzeba sprawdzić konkretną umowę, formularz informacyjny, harmonogram spłat, sposób przedstawienia kosztów, RRSO oraz całkowitą kwotę do zapłaty pod kątem tzw. sankcja kredytu darmowego, uregulowanej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Nie działa ona jednak automatycznie. Konieczne jest zbadanie konkretnej umowy.
Podsumowanie
Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 to ważny sygnał dla rynku kredytów konsumenckich. Trybunał wskazał, że oprocentowanie kredytu nie powinno być stosowane do kosztów kredytu, takich jak prowizje, opłaty czy składki ubezpieczeniowe, jeżeli nie są one środkami faktycznie oddanymi konsumentowi do dyspozycji.
Może to sanowić istotny argument dla konsumentów, których umowy przewidywały doliczenie kosztów do kredytu i naliczanie od nich odsetek. Jeżeli masz lub miałeś kredyt gotówkowy, konsolidacyjny albo pożyczkę konsumencką, warto sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera podobne postanowienia.
Kancelaria pomaga w analizie umów kredytów konsumenckich, ocenie możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego oraz prowadzeniu sporów z bankami i firmami pożyczkowymi. Jeżeli chcesz sprawdzić swoją umowę, skontaktuj się z nami i prześlij dokumenty do wstępnej oceny.
